Yfirlýsing frá Tabú vegna geðheilbrigðisþjónustu og endurhæfingarúrræði fyrir einhverfa

Meðlimir Tabú lýsa yfir stuðningi við yfirlýsingu stjórnar Einhverfusamtakanna um kerfislægt og alvarlegt úrræðaleysi varðandi geðheilbrigðisþjónustu og endurhæfingarúrræði fyrir einhverfa.

Mikilvæg umfjöllun var í þætti Kveiks þann 3. mars síðastliðinn, en eflaust er hægt að bæta þar við mörgum reynslusögum ásamt nánari greiningu á stöðu mála. Þessari yfirlýsingu er hins vegar ætlað að varpa ljósi á hvað þarf nú að fylgja í kjölfar umfjölluninnar.

Í þessu samhengi er mikilvægt að minna á að Ísland hefur lögfest Samning sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks, 25. gr samningsins segir m.a.: ”Aðildarríkin viðurkenna að fatlað fólk hafi rétt til þess að njóta besta mögulega heilbrigðis án mismununar á grundvelli fötlunar. Aðildarríkin skulu gera allar viðeigandi ráðstafanir til þess að tryggja fötluðu fólki aðgang að heilbrigðisþjónustu, sem tekur mið af kyni, þar á meðal heilsutengdri endurhæfingu…”

Mismunun í garð einhverfs fólks á grundvelli fötlunar hefur fengið að viðgangast í kerfinu áratugum saman og nú er kominn tími til aðgerða!

Til að veita einhverfu fólki aðgang að sömu lífslíkum og möguleika á sömu lífsgæðum og almenningi er nauðsynlegt að auka þekkingu á einhverfu og birtingarmyndum hennar og hvernig hún skarast við hugsmíðar eins og kyn, kyngervi, etnískan uppruna, stétt og aldur. Það er nóg komið af lausnum sem byggja á hugmyndum um „eitt úrræði fyrir alla” og ýta undir fordóma og kerfislæga útilokun.

Því styður Tabú að sett verði á stofn þjónustu- og þekkingarsetur fyrir einhverfa (einhverfusetur) og fjölskyldur þeirra. Sérhæfð úrræði fyrir einhverfa er lykillinn að lausninni. Tabú minnir á að árangurinn af slíku setri veltur algjörlega á því að einhverft fólk verði ráðið sem ráðgjafar og hlustað verði á þeirra sérfræðiþekkingu á kerfinu sem hefur brugðist.

Einhverft fólk hefur margvíslega menntun og reynslu og er nauðsynlegt að nýta hana til að sníða árangursrík úrræði. Það er átakanlegt að vita til þess að fjöldi einhverfs fólks hefur kerfisbundið verið haldið frá vinnumarkaðinum, til dæmis, með því að krefjast „framúrskarandi samskiptahæfileika“ í nánast öllum atvinnuauglýsingum. Þá er við hæfi að velta fyrir sér hvort einhver sé raunverulega með þessa eftirsóttu framúrskarandi samskiptahæfileika yfir höfuð, þegar reynslan í þessum málaflokk sýnir ítrekað slök samskipti og skort á samráði við einhverft fólk sem verið er að þjónusta.